Rys historyczny

Teren, na którym znajduje się Gmina Łanięta został zasiedlony późno. Ślady osadnictwa z Woli Chruścińskiej, Kątów, Łaniąt i Wilkowi pochodzą z okresu nowożytnego. Starsze osadnictwo to kilka stanowisk z okresu średniowiecza. Powodem słabego osadnictwa było wododziałowe położenie gminy.

Do najstarszych udokumentowanych historycznie miejscowości należą : Łanięta, Świeciny i Suchodębie. Pod koniec XIX w. istniała już większość występujących dziś na terenie gminy miejscowości. W XIX w. większość obecnego terenu gminy przynależała do gminy Miksztal, znajdującej się dziś w granicach gminy Ostrowy, część gminy Sójki, a niewielki skrawek do gminy Plecka Dąbrowa. 

Ukształtowane w XIX w. osadnictwo rzutuje na obecne środowisko kulturowe gminy. Sytuacja osadnicza była zbliżona do obecnej i obejmowała następujące miejscowości:

- Budy Stare i Budy Nowe - były wsiami włościańskimi i należały do gminy Miksztal  i parafii Łanięta. Pod koniec XIX w. Budy Stare liczyły 15 domów i 212 mieszkańców, zaś Budy Nowe 16 dm. i 249 mk.

- Kąty - zostały założone na terenach leśnych. Należały do gminy Miksztal i par. Lubień; pod koniec XIX w. posiadały 18 dm. i 186 mk. Znajdował się tu również folwark. Według Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego dobra Kąty i Morzyce składały się z folwarków Kąty i Morzyce, wsi Kąty, Morzyce, Nowa Wieś i Roździenice oraz osady Maksymilianów.  Obecnie na terenie gminy znajduje się tylko majątek Kąty. W ówczesnym czasie folwark posiadał 9 murowanych budynków i 10 drewnianych.

- Święciny - w XVI w. nosiły nazwę Swyeczyny duplex (Święciny i Święcinki). Wieś i folwark należały do gminy Miksztal, par. Grochów i dawały dziesięcinę plebanii w Grochowie. Według Reg. Pol. Powiatu łęczyckiego w 1576r. we wsi Święciny siedziała uboga szlachta nie mająca kmieci. Z ośmiu właścicieli żaden nie posiadał więcej ziemi niż 1 łan. W 1827r. Świeciny liczyły 10 dm. i 66 mk., Święcinki 8 dm. i 69 mk. W Święcinach był folwark, który w 1888 r. posiadał 6 budynków murowanych i 6 drewnianych.

- Wola Chruścińska - wieś należała do gminy Miksztal i par. Grochów. W 1827 r. liczyła 11 dm. i 70 mk, pod koniec XIX w. 20 dm. i 179 mk.

- Chrosno - wieś i folwark. Należała do par. Grochów i do gminy Sójki. W 1827 r. było tu 11 dm. i 86 mk., zaś pod koniec XIX w. 8 dm. i 109 mk.

- Chruścinek - wieś i folwark. Należał do par. Grochów i gminy Sójki. W 1827 r. wieś liczyła 12 dm. i 69 mk., zaś pod koniec XIX w. 8 dm. i 103 mk. Folwark posiadał 2 budynki murowane i 16 drewnianych. Był również wiatrak, dziś już nie istniejący lecz jeszcze występujący w ewidencji WKZ.

- Klonowiec Wielki albo Szlachecki - należał do gminy Sójki i par. Głogowiec, Wieś i folwark. W 1827 r. wieś liczyła 23 dm. i 273 mk., a pod koniec XIX w. 9 dm. i 110 mk. Folwark był własnością Wincentego Stępowskiego i był dobrze zagospodarowany. Posiadał 7 budynków murowanych i 4 drewniane. Była również cegielnia.

- Suchodębie - wieś i folwark w XVI w. znana jako Suchedambye. Należały do gminy Miksztal i par. Łanięta. Gospodarstwo folwarczne liczyło w 1827 r. 18 dm. i 231 mk., pod koniec XIX w. 352 mk. W 1885r. dobra składały się z folwarków Suchodębie, Lipie i Benignów. Folwark Suchodębie posiadał 10 budynków murowanych i 8 drewnianych. Dobra suchodębskie stanowiły jedną całość z dobrami Łanięta.    

- Franciszków - folwark i kolonia należały do gminy i par. Plecka Dąbrowa. Kolonia liczyła 8 dm. i 88 mk. Folwark posiadał 1 dom i 22 mk.

- Juków Kolonia - należała do gminy Miksztal i par. Łanięta. W 1827 r. liczył 8 dm. 87 mk., pod koniec XIX w. 17 dm. i 319 mk. Była tu cegielnia należąca do dóbr Łanięta i wyrabiająca cegłę tylko na miejscowe potrzeby.

- Łanięta - w XV w. musiały być już znaczną miejscowością. W 1469r. został tu zbudowany kościół fundowany przez Mikołaja i Barbarę z Kutna. Była tu szkoła początkowa licząca trzy oddziały. W 1827r. miejscowość liczyła 28 dm. i 243 mk. W 1846 r. została otwarta cukrownia, która przerabiała średnio ok. 50 000 korcy buraków i zatrudniała ok. 300 robotników. Właścicielem cukrowni był Naftal Mejzner. Znajdował się tu również folwark należący do Rajmunda Skarżyńskiego. W majątku tym była gorzelnia, browar i owczarnia na 4400 sztuk rasy negretti. Rozległy majątek miał silne podstawy ekonomiczne. Chcąc nadać odpowiednią rangę posiadłości Skarżyńscy przebudowali rezydencję. Dawny dwór zostaje przekształcony na neogotycki zameczek. Nieco dalej znajduje się klasycystyczny dwór. Dookoła obiektów zostaje założony park krajobrazowy. W 1868 r. zostaje przez Skarżyńskiego przeprowadzony remont kościoła. W 1884r. oprócz wsi i folwarku znajdowała się w Łaniętach osada fabryczna. Była również szkoła początkowa jednoklasowa. Według Tow. Kredytowego Ziemskiego majątek obejmował folwark Łanięta z osiedlem Rokita, wsie Łanięta, Juków, Suchodębie, Budy Stare i Nowe oraz Pomarzany. Folwark posiadał 17 budynków murowanych i 34 drewniane, gorzelnię, browar, 2 wiatraki, cegielnię i fabrykę cukru.   Pod koniec XIX w. Łanięta liczyły 63 domy i 800 mieszkańców.     

 

Informacje o dokumencie:
  • Informację wprowawdził(a) do BIP: Wiktor Trzeciak
  • Data udostępnienia w BIP: 2006-04-12 12:13:46
  • Informacja zaktualizowana przez: Studzińska Ewelina
  • Data ostatniej aktualizacji: 2020-04-16 15:29:23
  • Liczba odsłon: 1274
  • Historia dokumentu:

[Liczba odsłon: 783735]

przewiń do góry